fbpx

Jakość cz. 2 – Rodzaje materiałów: poliester, bawełna, wiskoza… co lepsze?

by Dorota Zalepa
12 komentarzy

Na jakość odzieży składa się wiele czynników. Także to, czy producent dokonuje wszelkich starań, by ubrania służyły nam jak najdłużej, czy zależy mu na tym, byśmy jak najszybciej sięgnęli po nowe. Szybko zmieniające się trendy, drastyczne obniżanie kosztów produkcji, wzrost konsumpcji w ostatnich latach przyczyniają się do spadku jakości oferowanych produktów. Kiedyś wysoka cena automatycznie szła w parze z jakością i gdy chcieliśmy mieć w szafie coś lepszego, po prostu kupowaliśmy drożej, dziś nie jest to już takie oczywiste. O ile dobra jakość jest droższa, o tyle wyższa cena wcale nam jej nie gwarantuje. Musimy wykazać się podstawową wiedzą na temat materiałoznawstwa i starannie dokonywać oględzin ubrań, by do naszych szaf trafiały ubrania, które posłużą nam dłużej niż jeden sezon. Ideą slow fashion, która totalnie zmieniła moje podejście do mody, jest budowanie garderoby, składającej się z mniejszej ilości ubrań, ale za to lepszej jakości, idealnie skomponowanej pod moje potrzeby.

 

 

Temat materiałoznawstwa jest bardzo obszerny, nie musimy znać wszystkich aspektów, by wybierać dobrej jakości odzież, ale podstawowa wiedza, na pewno się przyda. Ja postawiłam sobie za cel podszkolić się w tej materii. Dziś chciałabym Wam przybliżyć temat wyrobów włókienniczych, ich rodzajów i przeznaczenia.

 

Na ostateczny wygląd materiału, jego jakość i przeznaczenie wpływają 3 czynniki:

  •  włókna użyte do produkcji przędzy i nici, z których powstają tkaniny i dzianiny
  •  rodzaj i gęstość splotu materiału – im gęstszy splot tym materiał sztywniejszy, mocniejszy, ale też mniej elastyczny
  •  uszlachetnienia i barwienia, czyli końcowy etap obróbki materiału – np. kalandrowanie- nadanie miękkości połysku, plisowanie, spieranie np. dżinsu, ścieranie/drapanie itd.

 

Podstawowym surowcem do produkcji wyrobów włókienniczych są włókna. Z włókien tworzy się nici i przędze, a z nich tkaniny i dzianiny. Od rodzaju i jakości włókien zależy jakość materiału. Jak wiadomo bawełna bawełnie nie równa. Dlaczego niektóre T-shirty nie nadają się do użytku już po pierwszym praniu, a inne służą nam przez kilka sezonów? Spróbujmy przyjrzeć się bliżej samym włóknom.

 

Rodzaje włókien

 

Włókna możemy podzielić ze względu na ich długość:

  • Odcinkowe – są to krótkie włókna, które mają określoną długość, zazwyczaj nie przekracza ona 7 cm. Im dłuższe jest dane włókno, tym wyższa jego jakość. Włókna odcinkowe to np. bawełna, len, wełna, moher, sizal.
  • Filamentowe – są to cienkie i wytrzymałe włókna ciągłe, np. jedwab, wiskoza, poliester, elastan.

 

Włókna możemy podzielić także ze względu na ich pochodzenie:

 

1. Włókna naturalne

 

To włókna pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, zapewniają wysoki komfort noszenia, są przyjemne dla ciała, bardziej higroskopijne i oddychające.

 

Włókna pochodzenia roślinnego

Bawełna – bardzo dobrze wchłania wilgoć z otoczenia, jest odporna na ścieranie, dobrze przewodzi ciepło, nie elektryzuje się. Bawełna jest ogólnie dostępna i ma szerokie zastosowanie w przemyśle odzieżowym. Włókna bawełniane osiągają długość do 6 cm. Im dłuższe i cieńsze jest dane włókno, tym lepsza jego jakość. Z długich włókien powstaje cienka i gładka przędza o lekkim połysku, z której można stworzyć ścisłe i bardziej wytrzymałe sploty.

Po czym poznamy, że mamy do czynienia z lepszej jakości bawełną? Taki materiał jest miękki i przyjemny w dotyku, nie posiada zmechaceń. Bawełna nie należy do włókien, które w łatwy sposób ulegają peelingowi, jednak jeśli materiał jest stworzony z krótkich włókien ich końce mogą odstawać. Za najlepszej jakości bawełnę uznaje się bawełnę egipską, Pimę, Sea Ilands.

 

 

Len – charakteryzuje wysoka higroskopijność, przewiewność, niska elastyczność. Len nie elektryzuje się, nie kurczy, szybciej schnie od bawełny, mocno się gniecie i może ulegać uszkodzeniu w miejscu złożenia. Dzięki temu, że jest oddychający idealnie się sprawdza wiosną i latem. Włókna lnu są długie i sztywne, o nieregularnej strukturze, stąd bierze się chropowatość materiału. Z grubszej przędzy produkuje się materiały na garnitury, z cieńszej bluzki. Materiał ma sztywny chwyt i mocno się gniecie. Mieszanki bawełny i lnu będą bardziej miękkie i będą mniej się gniotły.

 

Włókna pochodzenia zwierzęcego

Wełna owcza – pochodzi z runa owiec. Włókna wełniane są pofałdowane, dzięki czemu tworzą się tak zwane kieszonki powietrzne, które nadają wełnie bardzo dobre właściwości termoizolacyjne. Wełna latem chłodzi, zimą grzeje. Jest wytrzymała i sprężysta, nie gniecie się. Wełna może występować w wielu odmianach. Wełna merynosowa uważana jest za najlepszą wełnę owczą (merino wool). Jej włókna są długie, miękkie i lśniące. Swetry z merino wool nie gryzą.

 

Moher – włókna z runa kozy angorskiej mają bardzo dobrą higroskopijność, lekki połysk, są cienkie, odporne na ścieranie, charakteryzuje je wysoka sprężystość i bardzo dobre właściwości termoizolacyjne. Minusem jest wyższa cena.

 

Kaszmir – jest bardzo drogim włóknem pozyskiwanym z kóz kaszmirskich. Jest lekki, miękki, sprężysty, ma bardzo dobre właściwości termoizolacyjne. Łatwiej niż wełna ulega zniszczeniu.

 

Alpaka – miękka i ciepła, posiada lekki połysk, dobra dla alergików.

 

Jedwab – włókna filamentowe ciągłe, bardzo miękkie, pięknie się układają, charakteryzuje je wysoka higroskopijność i sprężystość (nie gniecie się). Jedwab jest wrażliwy na światło, dlatego bardzo ważna jest odpowiednia konserwacja jedwabnych ubrań.

 

 

2. Włókna chemiczne

 

W skład włókien chemicznych wchodzą włókna sztuczne produkowane głównie z celulozy (wiskoza) i włókna syntetyczne, produkowane z polimerów syntetycznych wytworzonych na bazie ropy naftowej (poliester, poliamid). Począktowo mianem włókien sztucznych nazywano wszystkie włókna wytworzone przez człowieka, obecnie są są to włókna, które pozyskuje się z surowców występujących w przyrodzie.

 

Włókna sztuczne pozyskiwane z surowców naturalnych:

Wiskoza – włókna pozyskiwane z celulozy drzewa charakteryzuje miękki, chłodny chwyt, są odporne na ścieranie, higroskopijne, przewiewne, nie elektryzują się i są stosunkowo tanie. Niestety silnie się gniotą, mokre tracą wytrzymałość i mogą się odkształcać. Wiskozę należy prać w niskich temperaturach. Wiskoza jest często niedoceniana, bo wydaje nam się, że skoro jest włóknem sztucznym, nie nadaje się do noszenia. Otóż wiskoza  bardzo dobrze chłonie wodę, lepiej niż bawełna, jest oddychająca i zapewnia wysoki komfort noszenia, szczególnie wiosną i latem.

 

Lyocell – ma właściwości zbliżone do wiskozy, jednak mniej się gniecie, jest bardziej wytrzymały i można go prać w pralce. Lyocell jest droższy od wiskozy.

 

Włókna syntetyczne:

Poliester – włókna poliestrowe są wytrzymałe i termoplastyczne, szybko schną, są odporne na ścieranie, łatwe w konserwacji, jednak elektryzują się, nie są higroskopijne, łatwo się mechacą, poddają się recyklingowi.

 

Poliamid (nylon) – jest wytrzymały i odporny na ścieranie, łatwy w konserwacji, nie gniecie się, jednak nie jest higroskopijny, wrażliwy na światło słoneczne, sztywny, poddaje się recyklingowi.

 

Akryl – miękkie i lekkie włókna, posiadające wysoką sprężystość i łatwe w konserwacji, jednak nie chłoną wilgoci, nie oddychają, łatwo się mechacą, mogą się kurczyć, nie poddają się recyklingowi, zapeniają niski komfort noszenia.

 

Włókna elastyczne (elastan, spandeks, lycra, elastomultiester) – bardzo wysoka sprężystość, odporne na odkształcanie się i światło, wymagają delikatnego prania. Występują głównie jako dodatek do innych włókien zwiększając ich elastyczność.

szafa kapsułowa

 

Rodzaje materiałów – tkaniny i dzianiny

 

Z włókien i nitek powstają materiały. Ze względu na sposób ich produkcji możemy wyróżnić tkaniny i dzianiny.

 

1. Tkaniny

 

Powstają w wyniku przeplatania ze sobą pod kątem prostym nitek – pionowej (osnowy) i poziomej (wątku). Tkaniny są bardziej wytrzymałe od dzianin i mniej elastyczne. Wykonuje się z nich garnitury, koszule, płaszcze, sukienki itd.

Wyróżniamy cztery główne sploty tkanin:

  • płócienny (np. batyst, flanela, szyfon)
  • panama (oxford, brezent)
  • skośny (dżins, gabardyna)
  • atłasowy (satyna)

Na gramaturę tkaniny wpływa grubość nitek i gęstość tkania.

 

2. Dzianiny

 

Powstają w wyniku formowania rządków oczek z jednej lub wielu nitek wzajemnie ze sobą połączonych. Dzianina jest miękka, elastyczna i daje duży komfort noszenia. Mogą ulegać odkształcaniu.

Dzianiny możemy podzielić na:

  • kolumienkowe (trykot, dzianiny raszlowe)
  • rządkowe (dżersej, dzianina swetrowa, czy ściągaczowa)

Z dzianin rządkowych wykonane są swetry, czapki, szaliki, T-shirty, dresy, z dzianin kolumienkowych – bielizna, podszewki, koronki, stroje kąpielowe.

 

Istnieją jeszcze włókniny, czyli tkaniny, które powstają w wyniku bezpośredniego łączenia włókien, poprzez stapianie, czy sklejanie. W ten sposób powstaje na przykład filc.

 

Poliester nie zawsze zły

 

Wybierając odzież ważny jest nie tylko rodzaj włókien użyty do produkcji materiałów, ale także przeznaczenie odzieży. O ile na co dzień źle czujemy się w tkaninach wykonanych z włókien syntetycznych, o tyle w trakcie zajęć sportowych są one znacznie lepszym wyborem niż popularna bawełna. Mikrofibra, to bardzo lekkie, miękkie i delikatne włókno, wykonane głównie z poliestru i poliamidu, potrafi transportować wilgoć, jest wodoodporna, idealna do produkcji odzieży sportowej. Istnieją także mieszanki włókien – naturalnych z syntetycznymi. Odrobina poliestru czy poliamidu sprawi, że tkanina będzie mniej chłonęła wodę, co w przypadku płaszczy jest zaletą, ale także będzie bardziej odporna na odkształcenia i będzie łatwiejsza w konserwacji.

 

Warto też zapoznać się z podstawową terminologią dotyczącą materiałów. Tkaniny takie jak satyna czy batyst mogą być wykonane z różnych włókien. Mamy satyny jedwabne i poliestrowe, a batyst może być wykonany z bawełny, lnu i poliestru. Podobnie sprawa wygląda w przypadku dżerseju. Spotkałam się z taką praktyką w sklepach internetowych, że zamiast składu materiału, występuje  informacja – 100% dżersej. A przecież dzianina dżersejowa może być wykona z różnych surowców. Na przykład mamy dżersej wykonany z bawełny, lnu z poliestrem, mieszanki wełny i innych włókien, wiskozy i poliestru lub w 100% poliestru.

 

W ramach cyklu dotyczącego jakości ukazały się następujące posty:

 

 

W ostatniej części o jakości napiszę o tym jak sami możemy ocenić dobrą jakość ubrań podczas zakupów. Zdradźcie mi, czym kierujecie się przy wyborze ubrań. Czy skład materiału, rodzaj włókien, splot ma dla Was znaczenie, czy przede wszystkim liczy się ogólny wygląd odzieży? Jakie są Wasze sposoby na rozpoznanie dobrej jakości w sklepach?

 

Źródła:

Encyklopedia materiałów odzieżowych – Gail Baugh

Robótki ręczne dla bystrzaków – Pam Allen

Dzianina za grosik – Ewa Gorzelany

 

Jeśli podobał Ci się wpis, proszę udostępnij go dalej. Dziękuję! :)




Podobne wpisy

Close